Dış Mekan Süs Bitkileri Yetiştiriciliği

Dış Mekan Süs Bitkileri Yetiştiriciliği

Dış mekan süs bitkileri, boyları 5 cm ile onlarca metre arasında değişen, farklı özellikler taşıyan birçok tür ve çeşitten oluşmaktadır. Bu bitkiler, çeşitli kriterlere göre kendi aralarında gruplandırılmaktadır. Daha çok dış mekanların peyzaj uygulamalarında kullanılan tür ve çeşitleri içeren süs bitkileridir.

 

Dış Mekan Süs Bitkilerinin Sınıflandırılması

Yaşam Sürelerine Göre Dış Mekan Süs Bitkileri 

  • Tek Yıllık Bitkiler : Gelişimlerini 1 yılda tamamlayan ve bir sonraki yılda tohumla üretilebilen bitkiler bu gruba girerler. Bu bitkilerin çiçekleri genellikle tek yıllıktır. Camgüzeli, petunya ve ateş çiçeği tek yıllık bitkilere örnek gösterilebilir.

 

petunya
Petunya

 

  • İki Yıllık Bitkiler : Bu bitkiler vejetatif gelişimlerini 1. yıl, generatif gelişmelerini ise 2. yıl tamamlayarak 2. yılın sonunda ölürler. Mesela gazanya ve hüsnüyusuf iki yıllık bitkilere örnektir.

 

Gazanya
Gazanya

 

  • Çok Yıllık Bitkiler : 2 yıldan daha uzun  ömürlü bitkilerdir. Bu yüzden, toprak üstü kısımları vejetasyon dönemi sonunda kurusa bile sonraki vejetasyon döneminde yeni sürgünler oluşturabilir.  Otsu ve odunsu yapıda olabilirler. Ortanca ve kartopu, bu bitkilere birer örnektir.

 

Mavi Tivoli Ortanca
Mavi Tivoli Ortanca

Boylarına Göre Dış Mekan Süs Bitkileri 

  • Yer Örtücüler : Genellikle 30 cm kadar boylanan, yayılıcı, sürünücü veya sarılıcı bodur bitkilerdir.
  • Çalılar : Boyları 5 metreyi geçmeyen ve birden çok gövdesi bulunan bitkilerdir.
  • Ağaçlar : Boyları onlarca metreye ulaşabilen, tek ve bütün gövdeli bitkilerdir.

 

Yaprak Dökme Durumlarına Göre Dış Mekan Süs Bitkileri 

  • Kışın yapraklarını dökenler
  • İklim koşullarına göre yapraklarını dökmeyenler veya geç dökenler
  • Yaz kış yeşil kalanlar

 

Mavi ladin
Mavi ladin

Şekillerine Göre Dış Mekan Süs Bitkileri 

  • Salkım formlu bitkiler
  • Sütun formlu bitkiler
  • Piramit formlu bitkiler
  • Yuvarlak formlu bitkiler
  • Manzara formlu bitkiler

 

Dış Mekan Süs Bitkilerinin İklim ve Toprak İstekleri 

Hem bitkilerin tür ve çeşidine hem de yetiştiği bölgelere göre iklim ve toprak istekleri büyük farklılıklar gösterir. Ülkemizde yetişen süs bitkilerinin özellikle de ağaçların doğal dağılımı genellikle 5 farklı bölgeye ayrılarak incelenmektedir.

  • Kuzey Anadolu iç şeridi
  • Kuzey Anadolu dış şeridi
  • Step kenar şeridi
  • Akdeniz şeridi
  • Güneydoğu Anadolu şeridi

 

Dış mekan süs bitkileri

 

 

Dış Mekan Süs Bitkileri Üretim Yöntemleri

Bitkiler 3 farklı yöntemle üretilebilir. Bu yöntemler; tohumla üretim, sporla üretim ve vejetatif (bitki parçalarıyla) üretimdir. Aşağıda bu üretim yöntemlerinin ayrıntılarını bulabilirsiniz.

Tohumla ( Generatif ) Üretim

Bu yöntem sayesinde fazla miktarda, ucuz ve kolay üretim yapmak mümkündür. Ancak dış mekan süs bitkilerinden ağaç veya çalı türlerinin bazıları tohumla üretilemez ya da çok zor üretilir. Bu nedenle ilk olarak hangi bitkilerin tohumla üretilebileceğini bilmek önemlidir. Daha sonra tohumlar en uygun yöntemle ekilmelidir.  Ekim sonrasında da doğru işlemlerin yapılması önemlidir.

Ekilecek tohumlarda dormansi varsa, uygun yöntemlerle dormansi kırılmalıdır. Gerekli durumlarda katlama işlemi uygulanmalıdır.

Tohumlar kasalara, tavalara veya yastıklara ekilebilir. Ekimde kullanılacak torf her yıl değiştirilmelidir. Eğer eski torf kullanılacaksa mutlaka dezenfeksiyon yapılmalıdır. Tohumlar kasalara veya tavalara ekilecekse drenajı sağlamak için alt kısma çakıl taşı konmalıdır. Daha sonra serilen bir elek teli üzerine torf ilave edilir. Son olarak tohumlar homojen bir biçimde torfa ekilirler.

 

Tohumdan üretim

Sporla Üretim

Eğrelti otları gibi çiçeksiz bitkiler, sporla üretilmektedir. Sporlar genellikle yaprakların alt yüzlerinde meydana gelirler. Nadiren de yaprak kenarları boyunca oluşturlar. Sporlar bir spor kesesi içinde oluşurlar, uygun bir ortam bulunca da çimlenip gelişirler.

 

Dış mekan süs bitkileri
Eğrelti otu

Bitki Aksamı İle (Vejetatif ) Üretim

Süs bitkilerinin üretiminde en sık kullanılan yöntemdir. Kök ve sürgün oluşturabilen bitki kısımlarıyla yapılan üretimdir. Bu iş için kullanılan kısımlar genellikle kökler, kollar, genç sürgünler ve yapraklardır. En çok kullanılan vejetatif üretim yöntemleri şunlardır :

  • Çelikle Üretim : Ana bitkiden alınan kök, gövde, yaprak gibi kısımların uygun koşullarda köklendirilmesiyle yapılan üretim şeklidir.
  • Aşıyla Üretim : Farklı 2 bitkinin birleştirilip kaynaştırılmasıyla yapılan üretim şeklidir. Bu 2 bitki, tek bir bitki gibi büyüyüp gelişimini sürdürür. Aşılı bir bitkinin kökünün bulunduğu alt kısmına anaç, üstte kalan kısmına ise kalem denmektedir.
  • Daldırma Yöntemiyle Üretim : Bu yöntemde ana bitkinin bir kısmı ya da sürgünü toprağa daldırılarak köklendirilmektedir. Daha sonra köklenen kısım ana bitkiden ayrılmaktadır. Bu yöntem her bitkiye uygun değildir. Her şeyden önce çoğaltılacak bitkinin dallarının esnek olması önemlidir.
  • Bölme Ve Ayırmayla Üretim : Soğanlı bitkiler, yumru köklüler, yumrular ve rizomlu bitkiler daha çok bu yöntemle çoğaltılmaktadır. Bu işlemde eğer soğan benzeri doğal olarak ayrılabilen kısımlar kullanılıyorsa ayırma, kök yumrularındaki gibi kesilerek parçalara halinde yapılıyorsa bölme adı verilmektedir.

 

Daldırmayla üretim yöntemleri
Daldırmayla üretim yöntemleri

Dış Mekan Süs Bitkileri Ve Peyzajda Kullanımları

İğne Yapraklı Ağaçlar

Genellikle yaz kış yeşil bitkilerdir. Yoğun olarak çevre düzenlemelerinde ve peyzajda kullanılırlar. Özellikle odunları, kereste ve mobilya alanında çok kıymetlidir. Bazı türlerinin meyveleri ilaç, gıda ve kozmetik sanayisinde kullanılmaktadır. Belli başlı  iğne yapraklı ağaçlar ve bilimsel isimleri şunlardır :

 

Ardıç (Juniperus communis)
Ardıç (Juniperus communis)
Fıstık çamı (Pinus pinea)
Fıstık çamı (Pinus pinea)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Göknar (Abies sp.)
Göknar (Abies sp.)
Karaçam (Pinus nigra)
Karaçam (Pinus nigra)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kızılçam (Pinus brutia)
Kızılçam (Pinus brutia)
Mavi ladin (Picea pungens)
Mavi ladin (Picea pungens)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sarıçam (Pinus Sylvestris)
Sarıçam (Pinus Sylvestris)
Porsuk (Taxus baccata)
Porsuk (Taxus baccata)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Servi (Cupressus sempervirens)
Servi (Cupressus sempervirens)
Atlas sediri (Cedrus atlantica)
Atlas sediri (Cedrus atlantica)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yaprak Döken Süs Ağaçları

Genellikle parkların, bahçelerin ve karayollarının peyzajında kullanılan ağaçlardır. Bu ağaçlar özellikle formları, yaprak ve meyvelerinin renkleri sayesinde görsel bir şölen sunarlar. Başlıca yaprak döken süs ağaçları şunlardır :

 

Akçaağaç (Acer sp.)
Akçaağaç (Acer sp.)
Amber ağacı (Acacia farnesiana)
Amber ağacı (Acacia farnesiana)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aslanbıyığı (Caesalpinia gilliesii)
Aslanbıyığı (Caesalpinia gilliesii)
Erguvan (Cercis siliquastrum)
Erguvan (Cercis siliquastrum)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geyik Dikeni (Crataegus oxyacantha)
Geyik Dikeni (Crataegus oxyacantha)
Huş (Betula pendula)
Huş (Betula pendula)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Katalpa (Catalpa bignonioides)
Katalpa (Catalpa bignonioides)
Orkide Ağacı (Bauhinia variegata)
Orkide Ağacı (Bauhinia variegata)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Salkım Söğüt (Salix babylonica)
Salkım Söğüt (Salix babylonica)
Süs Kirazı (Prunus serrulata)
Süs Kirazı (Prunus serrulata)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bodur Ağaçlar Ve Çalılar

Bu bitkiler, boy, gövde, dal, yaprak, meyve ve tohum özellikleri açısından çok farklı tür ve çeşitlerden oluşmaktadır. Aralarında yaprak döken ve dökmeyen türler mevcuttur. Bunlardan bazıları dikenli, bazıları dikensizdir. Özellikle peyzaj ve çevre düzenlemesinde sıkça kullanılan ağaç ve çalılar şunlardır :

 

Altınçanak (Forsythia intermedia)
Altınçanak (Forsythia intermedia)
Ateş dikeni (Pyracantha coccinea)
Ateş dikeni (Pyracantha coccinea)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bahar Dalı (Chanomeles japonica)
Bahar Dalı (Chanomeles japonica)
Funda (CallunaVulgaris)
Funda (CallunaVulgaris)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kartopu Çalısı (Viburnum opulus)
Kartopu Çalısı (Viburnum opulus)
Mürver (Sambucus nigra)
Mürver (Sambucus nigra)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ortanca (Hydrangea macrophylla)
Ortanca (Hydrangea macrophylla)
Şakayık (Paeonia Officinalis)
Şakayık (Paeonia Officinalis)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Taflan (Euonymus Japonica)
Taflan (Euonymus Japonica)
Zakkum (Nerium oleander)
Zakkum (Nerium oleander)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Çit Bitkileri

Genellikle yüksek boylu çitlerin ya da bitki duvarlarının oluşturulmasında kullanılan bitkilerdir.  Bu bitkilerin bazıları mutlaka budama isterken bir kısmı budama gerektirmez. Bu nedenle, budanma ihtiyaçlarına göre 2 farklı grupta incelenirler.

Kuvvetli Budanan Çit Bitkileri

Ağaç Hatmi (Hibiscus syriacus)
Ağaç Hatmi (Hibiscus syriacus)
Ayı Dutu (Maclura Pomifera)
Ayı Dutu (Maclura Pomifera)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Frenk Üzümü (Ribes Rubrum)
Frenk Üzümü (Ribes Rubrum)
Gürgen (Carpinus betulus)
Gürgen (Carpinus betulus)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kadın Tuzluğu (Berberis thunbergii)
Kadın Tuzluğu (Berberis thunbergii)
Kartopu (Vibirnum opulus)
Kartopu (Vibirnum opulus)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kurtbağrı (Ligustrum japonicum)
Kurtbağrı (Ligustrum japonicum)
Şimşir (Buxus sempervirens)
Şimşir (Buxus sempervirens)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Budama Yapmadan Kullanılabilen Çit Bitkileri

 

Açelya (Rhododendron indicum)
Açelya (Rhododendron indicum)
Filbahri (Philadelphus coronarius)
Filbahri (Philadelphus coronarius)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hanımeli (Lonicera etrusca)
Hanımeli (Lonicera etrusca)
Havlu Püskülü (Deutzia Gracilis)
Havlu Püskülü (Deutzia Gracilis)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ilgın (Tamarix juniperina)
Ilgın (Tamarix juniperina)
Leylak (Syringa vulgaris)
Leylak (Syringa vulgaris)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sarı Boya (Mahonia aquifolium)
Sarı Boya (Mahonia aquifolium)
Süs İğdesi (Eleagnus pungens)
Süs İğdesi (Eleagnus pungens)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sarmaşıklar Ve Sürünücü Bitkiler 

Özellikle ağaç, duvar ya da kameriyelere tutaçlarıyla sarılan, tek veya çok yıllık bitkilerdir. Bir kısmı otsu yapıdayken bir kısmı odunsu yapıdadır. Bundan dolayı pek çok farklı türe sahiptirler. Çevre düzenlemelerinde tamamlayıcı bitki olarak kullanıldıkları gibi istenmeyen görüntüleri kapatmak için kullanımları da yaygındır. En önemli örnekleri şunlardır :

 

Acem Borusu (Campsis radicans)
Acem Borusu (Campsis radicans)
Akasma (Clematis montana)
Akasma (Clematis montana)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Amerikan Sarmaşığı (Parthenocissus quinquefolia)
Amerikan Sarmaşığı (Parthenocissus quinquefolia)
Çan Sarmaşığı (Rhodochiton atrosanguineum)
Çan Sarmaşığı (Rhodochiton atrosanguineum)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dağ Muşmulası (Cotoneaster horizontalis)
Dağ Muşmulası (Cotoneaster horizontalis)
Duvar Sarmaşığı (Hedera helix)
Duvar Sarmaşığı (Hedera helix)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gündüz Sefası (İpomoea purpurea)
Gündüz Sefası (İpomoea purpurea)
Hanımeli (Lonicera etrusca)
Hanımeli (Lonicera etrusca)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mor Salkım (Wisteria sinensis)
Mor Salkım (Wisteria sinensis)
Nazende (Lathyrus odoratus)
Nazende (Lathyrus odoratus)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Orman Sarmaşığı (Hedera canariensis)
Orman Sarmaşığı (Hedera canariensis)
Yasemin (Jasminum officinale)
Yasemin (Jasminum officinale)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tek Yıllık Çiçekler 

Genellikle tohumdan üretilirler ancak çelikle üretilen türleri de mevcuttur. En sık yetiştirilen tek yıllık çiçekler şunlardır :

 

Aslanağzı (Antirrhinum majus)
Aslanağzı (Antirrhinum majus)
Hercai Menekşe (Viola tricolor)
Hercai Menekşe (Viola tricolor)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hüsnüyusuf (Dianthus barbatus)
Hüsnüyusuf (Dianthus barbatus)
Kasımpatı (Chrysanthemum indicum)
Kasımpatı (Chrysanthemum indicum)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kına Çiçeği (Impatiens balsamina)
Kına Çiçeği (Impatiens balsamina)
Papatya (Anthemis nobilis)
Papatya (Anthemis nobilis)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şebboy (Mathiola incana)
Şebboy (Mathiola incana)
Yasemin (Jasminum officinale)
Yasemin (Jasminum officinale)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Çok Yıllık Çiçekler 

Genellikle soğanlı ya da yumrulu bitkilerdir. Bu bitkilerin kökleri kış aylarında, toprak altında canlılıklarını korurlar. Sonrasında havaların ısınmasıyla beraber tekrar sürerler. Başlıca çok yıllık çiçekler aşağıdadır :

 

Haseki Küpesi (Aquilegia olympica)
Haseki Küpesi (Aquilegia olympica)
Lale (Tulipa sp.)
Lale (Tulipa sp.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Manisa Lalesi (Tulipa orphanidea)
Manisa Lalesi (Tulipa orphanidea)
Orkide (Phalaenopsis sp.)
Orkide (Phalaenopsis sp.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yıldızpatı (Aster amellus)
Yıldızpatı (Aster amellus)
Zambak (Lilium sp.)
Zambak (Lilium sp.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kaya Bahçesi Bitkileri

Belli bir standart gözetilmeksizin, farklı özellikteki bitkilerin taş ve kayaların arasına ekilmesiyle oluşturulan bahçelere “kaya bahçeleri” adı verilmektedir.  Genellikle kaya bahçesi oluşturmada kullanılan bitkiler şunlardır :

 

Adaçayı (Salvia officinalis)
Adaçayı (Salvia officinalis)
Ayı Pençesi (Acanthus mollis)
Ayı Pençesi (Acanthus mollis)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bodrum Papatyası (Osteospermum ecklonis)
Bodrum Papatyası (Osteospermum ecklonis)
Bodur Berberis (Berberis thunbergii)
Bodur Berberis (Berberis thunbergii)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bodur Mavi Ladin (Picea pungens 'Glauca Globosa')
Bodur Mavi Ladin (Picea pungens ‘Glauca Globosa’)
Çayır Kaımpatı (Chrysanthemum sp.)
Çayır Kasımpatı (Chrysanthemum sp.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bodur Dağ Çamı (Pinus mugo)
Bodur Dağ Çamı (Pinus mugo)
Dönbaba (Erodium cicutarium)
Dönbaba (Erodium cicutarium)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gaura Çalısı (Gaura lindheimeri)
Gaura Çalısı (Gaura lindheimeri)
Gelincik (Papaver rhoeas)
Gelincik (Papaver rhoeas)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hazeran Çiçeği (Delphinium fissum)
Hazeran Çiçeği (Delphinium fissum)
Hünkarbeğendi (Iberis spruneri)
Hünkarbeğendi (Iberis spruneri)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bahçe Karanfili (Dianthus caryophyllus)
Bahçe Karanfili (Dianthus caryophyllus)
Keşişkülahı (Epimedium brevicornum)
Keşişkülahı (Epimedium brevicornum)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Konik Ladin (Picea glauca 'Albertina conica')
Konik Ladin (Picea glauca ‘Albertina conica’)
Lavanta (Lavandula angustifolia)
Lavanta (Lavandula angustifolia)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ortanca (Hydrangea macrophylla)
Ortanca (Hydrangea macrophylla)
Peygamber Çiçeği (Centaurea Cyanus)
Peygamber Çiçeği (Centaurea Cyanus)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şahtere (Fumaria officinalis) 1
Şahtere (Fumaria officinalis)
Uyuzotu (Scabiosa atropurpurea)
Uyuzotu (Scabiosa atropurpurea)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Su Bitkileri

Havuzlarda ve yapay göletlerde peyzaj amacıyla kullanılan bitkilerdir. Buna ek olarak ortamdaki bazı atık maddelerin temizlenmesini de sağlarlar. Bir diğer özellikleri de suyun altında, üstünde ya da kenarında yetiştirilebilen türleri içermeleridir. Bir kısmı soğuk iklimlere bir kısmı da soğuk iklimlere adapte olmuştur. Sıklıkla  kullanılan su bitkileri şunlardır :

 

Hasır Otu (Typha latifolia)
Hasır Otu (Typha latifolia)
Kamış (Phragmites australis)
Kamış (Phragmites australis)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nilüfer (Nymphaea alba)
Nilüfer (Nymphaea alba)
Su Yıldızı (Hippuris vulgaris)
Su Yıldızı (Hippuris vulgaris)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Dost Siteler

Ali Botanik

Maltepe Escort alanya Escort atasehir Escort istanbul escort manavgat Escort