Kestane Gal Arısı, anavatanı Çin olan, ülkemizde ilk kez 2012 yılında Yalova’da görülen, kestane ağaçlarının en önemli zararlısıdır. Çin, Yunanistan, İtalya ve İspanya’da yaygın olup, kestane ağaçlarına çok büyük zarar vermektedir. Karantinaya tabi bir zararlı olup, görülmesi halinde derhal Tarım ve Orman Müdürlüklerine haber verilmesi gerekir.
Bilimsel İsmi : Dryocosmus kuriphilus
Morfolojisi
- Uzun bir sap kısmı bulunan yumurtaları 0.1 – 0.2 mm uzunluğunda, saydam ve ovaldir.
- Larvalar beyaz renkli ve bacaksız olup, 2.5 mm boyundadır.
- Pupası 2,5 mm uzunluğundadır. Rengi siyah ya da koyu kahverengidir.
- Ergin dişiler ortalama 2,5 – 3 mm uzunluğundadır. Vücut siyah, bacaklar sarımsı kahverengidir.
- 14 segmentli bir antene sahiptir.
Biyolojisi
- Zararlı döllemsiz olarak çoğalır ve yılda tek döl verir.
- Ergin uçuşları Haziran ayının ortalarından Temmuz ayının sonlarına kadar devam etmektedir.
- Dişiler ortalama 10 gün yaşarlar. Yumurtalarını sürgünlerde bulunan tomurcuklara 3 – 5 adet helinde bırakır.
- Ergin dişiler hayatları boyunca 100 adetten fazla yumurta bırakabilmektedir.
- Bırakılan yumurtalar 30 – 40 gün sonunda açılır. 1. dönem larvalar burada, tomurcuklar içinde kışlarlar.
- Larvalar, pupa evresine geçmeden önce 20 – 30 gün kadar beslenir.
- Pupa dönemi, çevre şartlarına ve kestanelerin çeşidine göre Mayıs ortasından, Temmuz ortasına kadar
sürer. - Gallerden erginlerin çıkışları, Mayıs ayının sonundan, Temmuz ayı sonlarına kadar devam eder. Ergin bireyler çok uzun mesafelere uçabilirler.
Kestane Gal Arısı Konukçuları
Arının tek konukçusu kestanedir.
Kestane Gal Arısı Zarar Şekli ve Belirtileri
Zararlı, kestane ağaçlarının taze sürgünlerinde gal oluşumuna sebep olur. Bu yüzden sürgünlerin büyümeleri ve çiçeklenmeleri engellenir. Meydana gelen gelişme geriliği sebebiyle kestane üretiminde % 50 – 70 oranında verim kaybı oluşabilir.
Ergin arılar, yaz aylarının başında görülmeye başlarlar ve ergin dişiler tomurcuklar içine yumurtalarını bırakırlar. Bu yüzden dıştan kontrollerle tespiti oldukça zordur. Tomurcuklar gelişmeye başladığında, 2.dönem larvalar da gelişmeye devam eder. Larvalar bahar aylarında beslenmeye başlayınca da kestane tomurcukları, hızla gallere dönüşmeye başlar. Meydana gelen galler, yeşil ya da gül pembesi renkli ve 5 – 20 mm çapındadır. Galler, yaprak petiyollerinde, taze sürgünlerde veya yaprakların orta damarlarında gelişirler.
Galler, ergin çıkışından sonra kuruyarak odunumsu bir hale gelir. Kurumuş galler, 2 yıldan uzun süre ağaçların üstünde asılı halde kalabilir. Galler, bitki üzerinde gözle görülebilirler ancak tomurcuklar içindeki yumurta ve larvalar görülmez. Yoğun bulaşıklık durumunda ağaçların kurumasına yol açabilir.
Kestane Gal Arısı, genellikle bulaşık haldeki kesilmiş bitki materyallerinin (dal, sürgün, tomurcuk vs.) nakliyesiyle yayılmaktadır. Doğal yollarla yayılma ise rüzgar aracılığıyla ve Mayıs sonundan Temmuz sonuna kadarki ergin uçuşlarıyla olur. Kurumuş galler üstünde arının çıkış deliği olması, zararlının önceki yıl da mevcut olduğunun göstergesidir.
Sürvey Zamanı ve Örnekleme Yöntemi
Galler henüz oluşmadan, Mayıs ayının ortalarından itibaren Temmuz ayının sonuna kadarki dönemde ergin uçuşları takip edilmelidir.
Erken dönemde, tomurcuklarda görülen kırmızı renklenme ve dokulardaki küçük değişiklikler arının varlığına işarettir. İlk ergin çıkışlarını takip etmek adına sarı yapışkan tuzaklar da başarılı bir şekilde kullanılır. Tuzaklar, erginlerin uçuş periyotlarını izlemek için ağaçların iç kısımlarına yerleştirilir. Bu tuzaklar, doğada bulunan parazitoitleri de yakalamasına rağmen, erken uyarı için iyi bir seçenektir.
Bu çalışmaların sonunda zararlı tespit edilirse derhal örnekler alınır ve Tarım ve Orman Müdürlüklerine bildirilir.
Kestane Gal Arısı Mücadelesi
- En etkin mücadele yöntemi alınacak karantina önlemleridir.
- Bulaşık sürgünler ve diğer bitki materyalleri kesilmeli ve imha edilmelidir.
- Kimyasal mücadele yapılarak mücadelesi zordur ve başarı oranı düşüktür.
- Zararlının doğal düşmanları üretilip salınarak, biyolojik mücadele yapılabilir. Son yıllarda “gladyatör böcek” adı da verilen, Torymus sinensis isimli predatörü, üretilip çoğaltılarak Bursa ve Yalova’da doğaya salınmış ve iyi sonuçlar alınmıştır.
